«ΕΑ&Τ» Φεβρουαρίου: Η πικρή αλήθεια για την ΑΟΖ που κανείς δεν ομολογεί...

2 Φεβρουαρίου 2011

Χάρτης από την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης στις 3 Φεβρουαρίου 2009, για την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ρουμανίας και Ουκρανίας. Πέραν των χωρικών υδάτων του, το ουκρανικό νησί των Φιδιών (Serpents’ Island) αγνοήθηκε. (International Court of Justice)

Οι διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας σχετικά με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και η πρόσφατη απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης για την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ουκρανίας και Ρουμανίας, αναλύονται στο τεύχος Φεβρουαρίου 2011 του περιοδικού «Ελληνική Άμυνα & Τεχνολογία» που κυκλοφορεί την Παρασκευή 4 του μηνός. Αποκαλύπτεται έτσι πως οι πανεπιστημιακοί Β. Μαρκεζίνης και Θ. Καρυώτης, οι οποίοι εγκάλεσαν με ανοιχτή επιστολή στα τέλη Δεκεμβρίου 2010 την ελληνική κυβέρνηση σχετικά με την κήρυξη και οριοθέτηση ΑΟΖ, παρέλειψαν να αναφερθούν στο κρισιμότερο άρθρο της Σύμβασης!

Οι δύο καθηγητές αναφέρονται στα Άρθρα 55-57 και 121 της Σύμβασης, υποστηρίζοντας πως επιτρέπουν στην Ελλάδα να οριοθετήσει την ΑΟΖ της διμερώς με την Κύπρο και με την Αίγυπτο. Το άρθρο 55 εισάγει το δικαίωμα των παράκτιων κρατών σε ΑΟΖ, το Άρθρο 56 καθορίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα και τις δικαιοδοσίες τους σε αυτήν, ενώ το Άρθρο 57 ορίζει πως δεν εκτείνεται πέραν των 200 ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης υπολογισμού του εύρους των χωρικών υδάτων.Κατά την παράγραφο 2 του Άρθρου 121 τα χωρικά ύδατα, η συνορεύουσα ζώνη, η ΑΟΖ και η υφαλοκρηπίδα ενός νησιού καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της Σύμβασης που εφαρμόζονται για τις ηπειρωτικές περιοχές.

Κανένα από τα άρθρα αυτά όμως δεν ορίζει ποιες αρχές οριοθέτησης εφαρμόζονται, όταν οι ακτές δύο διαφορετικών κρατών βρίσκονται πλησιέστερα των 400 ναυτικών μιλίων μεταξύ τους, ή με ποια μέθοδο διαιρείται η ΑΟΖ των παρακείμενων ακτών δύο διαφορετικών κρατών. Στις περιπτώσεις αυτές αναφέρεται το Άρθρο 74, το οποίο παραδόξως απουσιάζει από την ανοιχτή επιστολή των δύο πανεπιστημιακών και από τις μεταγενέστερες δημόσιες παρεμβάσεις και συνεντεύξεις τους.

Το Άρθρο 74 προβλέπει συμφωνία οριοθέτησης με βάση το Διεθνές Δίκαιο για την επίτευξη δίκαιης (equitable) λύσης, ή διαφορετικά προσφυγή σε διεθνή διαιτησία ή διεθνές δικαστήριο. Συγκριτικά, στο Άρθρο 15 περί οριοθέτησης των χωρικών υδάτων δύο κρατών, προβλέπεται ρητά πως εφαρμόζεται η μέση γραμμή ίσης απόστασης. Η απουσία της πρόβλεψης αυτής από το Άρθρο 74 –καθώς και από το πανομοιότυπο Άρθρο 83 περί οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας– είναι βαρυσήμαντη και φυσικά σκόπιμη από τον διεθνή νομοθέτη.

Εξίσου βαρυσήμαντο είναι το νομικό προηγούμενο των αποφάσεων του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης σε παρεμφερείς υποθέσεις, όπως εκείνη της θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Ρουμανίας και Ουκρανίας, ειδικά σε σχέση με το νησί των Φιδιών της τελευταίας.

Η πρόταση των δύο καθηγητών είναι να υποκριθούν η Ελλάδα και η Κύπρος πως μπορούν να οριοθετήσουν την ΑΟΖ μεταξύ τους, αγνοώντας την Τουρκία και την Αίγυπτο. Κατά την αντίληψη αυτή, θα μπορούσαν επίσης η Τουρκία και η Αίγυπτος να οριοθετήσουν την ΑΟΖ μεταξύ τους, αγνοώντας την Ελλάδα και την Κύπρο. Το άκρον άωτον της ειρωνείας όμως θα ήταν να προσφύγει η Αίγυπτος ή/ και η Τουρκία στο Διεθνές Δικαστήριο σε βάρος της Ελλάδας και να δικαιωθεί!

Οι προτάσεις για τις ενέργειες της Ελλάδας σε σχέση με την ΑΟΖ, δεν μπορούν να αγνοούν το σύνθετο σύνολο διατάξεων της Σύμβασης και διεθνούς νομολογίας. Σχετική ανάλυση στο τεύχος Φεβρουαρίου της «ΕΑ&Τ», που κυκλοφορεί την Παρασκευή 4 του μηνός.