Ελληνικό διάβημα για παρενόχληση ερευνητικού πλοίου από τουρκική κορβέτα

18 Μαρτίου 2011

Η πορεία του R/V OGS EXPLORA κατά την επίσημη ιστοσελίδα του πλοίου. (OGS)

Μετά από ερώτημα για σχετικό δημοσίευμα της εφημερίδας «Αυγή» στις 16 Μαρτίου, ο εκπρόσωπος Τύπου του Υπουργείου Εξωτερικών κ. Γ. Δελαβέκουρας δήλωσε πως «...ένα ιταλικό πλοίο ζήτησε και έλαβε τις προβλεπόμενες από το Διεθνές Δίκαιο άδειες από τις αρμόδιες Ελληνικές Αρχές.  Σκοπός της αποστολής του πλοίου ήταν η μελέτη για χάραξη διαδρομής για την πόντιση καλωδίου οπτικών ινών, το οποίο θα συνδέει την Ιταλία με το Ισραήλ. Το ιταλικό πλοίο παρενοχλήθηκε, κατά παράβαση των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, από τουρκική κορβέτα και υπήρξε άμεση αντίδραση του Υπουργείου Εξωτερικών με την πραγματοποίηση διαβήματος από την Πρεσβεία μας στην Άγκυρα. [...]»

Στο περιστατικό ενεπλάκησαν η τουρκική κορβέτα BANDIRMA (F502) και το Ερευνητικό Πλοίο (Research Vessel: R/V) OGS EXPLORA του ιταλικού εθνικού ιδρύματος Ωκεανογραφίας και Πειραματικής Γεωφυσικής (OGS) σε μίσθωση από τις ισραηλινές αρχές. Το αρχικό δημοσίευμα της εφημερίδας ανέφερε:

«Σύμφωνα με την επίσημη καταγραφή των γεγονότων, στις 19.50 το βράδυ του Σαββάτου, τουρκική φρεγάτα, αφού πρώτα παρενόχλησε το ιταλικό σκάφος, απαίτησε, στη συνέχεια, την απομάκρυνσή του γιατί βρισκόταν “εντός της τουρκικής ΑΟΖ”. Από το ερευνητικό σκάφος ζητήθηκαν τα όρια της ΑΟΖ και η τουρκική φρεγάτα έδωσε στους Ιταλούς τις συντεταγμένες, που συμπεριελάμβαναν και το σημείο που βρισκόταν το σκάφος. Αμέσως μετά η τουρκική φρεγάτα ανάγκασε το ιταλικό σκάφος να απομακρυνθεί και όταν αυτό έφθασε εντός της Κυπριακής ΑΟΖ απομακρύνθηκε.»

Η αναφορά σε «τουρκική ΑΟΖ» και μάλιστα σε εισαγωγικά είναι τουλάχιστον παράδοξη, καθώς η Τουρκία δεν έχει ανακηρύξει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, ούτε βέβαια έχει υπάρξει συμφωνία οριοθέτησης με τα όμορα κράτη. Φαίνεται πιθανότερο τα τουρκικά σήματα να αναφέρονταν στην υφαλοκρηπίδα, όπου η διάσταση απόψεων με την Ελλάδα είναι μόνιμη. Υπενθυμίζεται πως κατά το Διεθνές Δίκαιο, το δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα ισχύει εξ αρχής (ab initio) και εκ του γεγονότος (ipso facto) της ύπαρξης ακτών, ενώ αντίθετα το δικαίωμα σε ΑΟΖ απαιτεί ανακήρυξη, ωστόσο αμφότερα τα καθεστώτα υπόκεινται σε ταυτόσημους κανόνες οριοθέτησης.

Ο κ. Δελαβέκουρας προσέθεσε πως «...η ενέργεια αυτή της Τουρκίας ήταν παράνομη και γι’ αυτό το λόγο υπήρξε άμεσα η αντίδραση της ελληνικής πλευράς. Στο διάβημα που έγινε διατυπώθηκαν με ξεκάθαρο τρόπο οι ελληνικές θέσεις, οι οποίες ουσιαστικά βασίζονται πάνω στα προβλεπόμενα του Διεθνούς Δικαίου. Είναι ξεκάθαρη η θέση μας και ήταν άμεση η ενέργειά μας, προκειμένου να ξεκαθαρίσουμε στην τουρκική πλευρά ότι οι ενέργειές της είναι παράνομες και ταυτόχρονα να διατυπώσουμε, με σαφήνεια, τις δικές μας θέσεις.

[Γνωρίζουμε] τις τουρκικές θέσεις και θεωρούμε απαράδεκτο το γεγονός ότι υπήρξε αυτή η παρενόχληση. Οι ελληνικές θέσεις δεν μπορούν να θιγούν από οποιαδήποτε τουρκική ενέργεια, διότι ακριβώς οι ελληνικές θέσεις βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο και η Ελλάδα τις υπερασπίζεται όποτε χρειάζεται, σε κάθε περίπτωση χωρίς καμία εξαίρεση.  Αυτό πρέπει να είναι σαφές σε όλους.

Μετά από ερώτημα για απόκρυψη του περιστατικού, ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ δήλωσε πως «...δεν αποκρύφθηκε τίποτα.  Ο πλους του πλοίου έχει ανακοινωθεί κανονικά με Navtex, δεν υπάρχει τίποτα κρυφό.  Από εκεί και πέρα από την πλευρά του Υπουργείου Εξωτερικών πρέπει, και γίνονται, όλες οι απαραίτητες ενέργειες σε κάθε περίπτωση που ανακύπτει κάποιο ζήτημα όπως και στη συγκεκριμένη περίπτωση.»

Ανάλογο περιστατικό συνέβη αντίστροφα στις 14-15 Νοεμβρίου 2008. Στις 14 Νοεμβρίου το νορβηγικό ερευνητικό σκάφος MALENE OSTERVOLD εισήλθε στην περιοχή νότια και ανατολικά του Καστελόριζου εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων, για να πραγματοποιήσει γεωφυσικές έρευνες τουρκικών συμφερόντων συνοδευόμενο από την τουρκική φρεγάτα GEDIZ (F495). Στην περιοχή έσπευσε η κανονιοφόρος ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΣ (Ρ58) και κάλεσε το νορβηγικό πλοίο να απομακρυνθεί από την ελληνική υφαλοκρηπίδα. Η τουρκική φρεγάτα απέρριψε το αίτημα, αλλά την επομένη και μετά από διπλωματικές επαφές μεταξύ των Υπουργείων Εξωτερικών Ελλάδας και Νορβηγίας, δόθηκαν οι ελληνικές θέσεις για τα όρια της υφαλοκρηπίδας στο MALENE OSTERVOLD, το οποίο συμμορφώθηκε.

Δεν είναι σαφές εάν τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης κατηγόρησαν τότε την κυβέρνηση της Άγκυρας για άρνηση υπεράσπισης κυριαρχικών δικαιωμάτων, για αποδοχή τετελεσμένων δια της βίας και των όπλων από την Ελλάδα, για ανοχή ελληνικής πειρατείας ή για την πρώτη ήττα της Τουρκίας στον πόλεμο για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ...