«ΕΑ&Τ» Σεπτεμβρίου: Διαγωνισμός παραχώρησης θαλάσσιων περιοχών – αναμένοντας τις διεθνείς αντιδράσεις

4 Σεπτεμβρίου 2014

Ο χάρτης της προκήρυξης επεξεργασμένος για να επισημαίνονται τα σημεία βάσης στις ακτές της Ελλάδας και των τριών γειτονικών κρατών, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των γραμμών ισαπόστασης που συνιστούν το εξωτερικό όριο της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. (Υδρογραφική Υπηρεσία ΠΝ/ «ΕΑ&Τ»)

Στο τεύχος Σεπτεμβρίου του περιοδικού «Ελληνική Άμυνα & Τεχνολογία» που κυκλοφορεί, αναλύεται η υπουργική απόφαση με τίτλο «Προκήρυξη Διεθνούς Διαγωνισμού για παραχώρηση δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε είκοσι (20) θαλάσσιες περιοχές στη Δυτική Ελλάδα (Ιόνιο) και νοτίως της Κρήτης».

Το έγγραφο περιέχει χάρτη υψηλής ανάλυσης και μια έμμεση περιγραφή του εξωτερικού ορίου της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και της δυνητικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης έναντι της Αλβανίας, της Λιβύης και της Αιγύπτου, χωρίς να έχει προηγηθεί οριοθέτηση με διμερή συμφωνία ή με απόφαση διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου όπως προβλέπει το συμβατικό και εθιμικό Δίκαιο της Θάλασσας. Έτσι, η ελληνική πρωτοβουλία είναι ανύπαρκτη από πλευράς διεθνούς δικαίου. Στην απόφαση οριοθέτησης της 11ης Απριλίου 2006 μεταξύ Μπαρμπάντος και Δημοκρατίας Τρινιντάντ και Τομπάγκο, το διαιτητικό δικαστήριο έκρινε σχετικά:

«365. Το γεγονός πως το 1978 το Μπαρμπάντος θέσπισε νομοθεσία που προβλέπει πως ελλείψει συμφωνίας με γειτονικό Κράτος το όριο της ΑΟΖ του θα ήταν η γραμμή ισαπόστασης δεν απολήγει σε οποιαδήποτε μορφή αναγνώρισής της, ή συγκατάθεσης στη γραμμή ισαπόστασης ως τελεσίδικου ορίου από οποιοδήποτε γειτονικό Κράτος.

366. Το Δικαστήριο συνεπώς δεν θεωρεί πως οι δραστηριότητες εκάτερων των Μερών, ή οι αποκρίσεις του κάθε Μέρους στις δραστηριότητες του άλλου, συνιστούν καθαυτές έναν παράγοντα που πρέπει να ληφθεί υπόψιν στη σχεδίαση μιας δίκαιης οριοθετικής γραμμής.»

Το συγκεκριμένο διαιτητικό δικαστήριο ήταν το προβλεπόμενο στο Άρθρο 287 και στο Παράρτημα VII της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) του 1982.

Η Αίγυπτος επικύρωσε την UNCLOS στις 26 Αυγούστου 1983 και με ταυτόχρονη δήλωση στα Ηνωμένα Έθνη επέλεξε το διαιτητικό δικαστήριο του Παραρτήματος VII για την επίλυση των σχετικών διαφορών, κατά το Άρθρο 287. Η Αλβανία επικύρωσε την UNCLOS στις 23 Ιουνίου 2003, αλλά δεν έχει καταθέσει δήλωση επιλογής οργάνου επίλυσης των σχετικών διαφορών. Η Λιβύη έχει υπογράψει την UNCLOS αλλά δεν την έχει επικυρώσει, ενώ δεν είναι μέρος της Σύμβασης για την υφαλοκρηπίδα του 1958.

Με δήλωση στις 21 Ιουλίου 1995 και μετά την επικύρωση της UNCLOS, η Ελλάδα επέλεξε το Διεθνές Δικαστήριο για το Δίκαιο της Θάλασσας (ITLOS), το οποίο ιδρύθηκε κατά το Παράρτημα VI και λειτουργεί στο Αμβούργο, για την επίλυση σχετικών διαφορών.

Επομένως η Αλβανία και η Αίγυπτος, ως μέρη της UNCLOS, μπορούν να προσφύγουν στο ITLOS κατά της Ελλάδας για το υπονοούμενο εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας/ δυνητικής ΑΟΖ της στην πρόσφατη προκήρυξη διεθνούς διαγωνισμού. Εναλλακτικά, τα δύο κράτη αλλά και η Λιβύη μπορούν να προσφύγουν στο Διεθνές Δικαστήριο (ICJ) των Ηνωμένων Εθνών, ή «της Χάγης» όπως αποκαλείται στην Ελλάδα, την υποχρεωτική δικαιοδοσία του οποίου έχει αναγνωρίσει η Αθήνα από το 1994, «…υπό την αίρεση της αμοιβαιότητας, με την εξαίρεση οποιασδήποτε διαφοράς συνδέεται με αμυντικά στρατιωτικά μέτρα που έχουν ληφθεί για λόγους εθνικής άμυνας».

Σε όλες τις περιπτώσεις και σε διαφορετικό βαθμό, οποιοδήποτε διεθνές ή διαιτητικό δικαστήριο θα μετατοπίσει σε βάρος της Ελλάδας ορισμένα σημεία του εξωτερικού ορίου της ελληνικής υφαλοκρηπίδας/ δυνητικής ΑΟΖ στην προκήρυξη, με βάση την εκτενή νομολογία της οριοθέτησης. Λεπτομέρειες στο τεύχος Σεπτεμβρίου της «ΕΑ&Τ» που κυκλοφορεί.